hondenkarren
Follow hondenkarren on WordPress.com
juli 2017
Z M D W D V Z
« Jun    
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031  

Jouke M. de Vries

  • Geboren op 28 april 1869 te Driesum
  • Overleden op 29 januari 1940 te Driesum

Jouke M. de Vries [Leeuwarder Courant, 16 mei 1929]

Een goudmijntje. Voor ons, dan. Want een redacteur van de Leeuwarder Courant reed in mei 1926 mee met Jouke de Vries. En daardoor krijgen we een inkijkje in het leven en bestaan van deze ‘karrider’. De redacteur gaat niet voor niets mee. Want Jouke zit een halve eeuw in het vak. Vijftig jaar “vrachtrijder”. En een groot deel van de inwoners van zijn woonplaats Driesum viert dit feit mee.

Jouke stamt uit één van de oudste geslachten van het dorp. Hij was pas 9 jaar toen zijn vader Marten de Vries kwam te overlijden. Maar er moest brood op de plank komen. En Jouke, de enige zoon, pakte de hondenkar van zijn vader op. Vanaf dat moment reed hij 23 jaar lang met de hondenkar van Driesum, via Wouterswoude naar Dokkum. In het begin liep zijn moeder met hem mee vanwege zijn leeftijd. Ga maar na, négen jaar. Maar het was in die beginjaren geweldig “om net als een volwassen persoon naast de hondenkar te mogen loopen, niet naar school te hoeven, en stilletjes wanneer er geen politie in de buurt was, op de kar te gaan zitten”.
Die beginpret verdween. Maar Jouke reed door. In weer en wind. Hij leerde het harde bestaan van een ‘karrider’.

Na de eerste 23 jaren werd de hondenkar niet vervangen! Maar ‘vermaakt’: er werden twee wielen extra onder geplaatst en een paard voor gespannen. Hij moest wel. Hondenkarren raakten uit het straatbeeld en de snelheid werd meer en meer een vereiste.

De oude hondenkar van vader, omgebouwd tot een vierwielige wagen kon na 65 jaar [!] onomogelijk nog gebruikt worden. Toen kreeg hij de wagen waarmee hij volgens mij op de foto staat afgebeeld.

Het enige ongeluk dat hij zich kon herinneren was dat hij met de hondenkar in het water raakte. Een nat pak, ernstiger was het niet.

Jouke trouwde op 17 mei 1894 met Janke Boskma [1873 – 1965]. Janke “woonde in Wouterswoude: ik kwam er iederen dag langs”. Samen kregen ze drie kinderen:

  • 24-02-1896, Antje
  • 11-11-1898, Jeltje
  • 11-08-1902, Marten

Jouke heeft nergens spijt – of toch wel. Het speet hem dat hij niet langer op school kon zitten en heeft leren lezen. Zijn vrouw las hem meestal voor. Maar spijt van zijn werk? Nee. Jouke was trots op zijn 50-jarig jubileum: “Fyftich jier frachtrider, sa binne d’r net folle”.

Kunt u helpen? Weet u meer over Jouke M. de Vries en zijn vrouw? Help mee om de geschiedenis van de mannen [en vrouwen] met hondenkarren completer te maken. Reageer door hieronder een reactie te plaatsen.

Bronnen:

Theunis Jilderda

  • Geboren op 04 mei 1890 te Broek onder Akkerwoude
  • Overleden op 03 oktober 1926 te Leeuwarden

Theunis Jilderda, foto van tekening [collectie Gosse Minnema in De Moarmwâldster Hale]

Theunis trouwde op 06 januari 1912 met Riemke de Boer [04-07-1879, Aalzum]. Riemke had toen twee kinderen. Samen kregen ze nog vier kinderen.

In 1912 kwam het gezin van Ee naar Murmerwoude [De Hale]. Een jaar later, in januari 1913, werd hun “op één are staande krot krachtens rechterlijk bevel finaal verkocht“. In juli van dat jaar kreeg Theunis ruzie met buurman Jan Lap. De ruzie liep zo hoog op dat Theunis bijna een oor van Jan Lap afbeet. Theunis was temperamentvol. “Hij maakt nog steeds zijn werk van strooptochten en is dikwijls zeer wreed in ’t optreden tegenover zijn huisgenoten, zoodat hij onlangs zijn dochtertje een gat in de lip heeft gebeten en zich meermalen in huis als een dwingeland gedraagt”.
Het tekende overigens de hele familie. Ook het karakter van enkele andere broers was “zodanig dat ze van tijd tot tijd niet te dulden waren”.

Vanwege zijn gedrag werd hij in 1924 geroyeerd als lid van de SDAP-Akkerwoude. Dat kon bijna niet anders als er gekeken wordt naar zijn strafblad: diefstal, afpersing, “eenvoudige beleediging der politie en marechaussee”, mishandeling, vernieling, huisvredebreuk, bedreiging en heling.
Een strafblad dat al begon tot Theunis een tiener was: op 26 oktober 1904 stond hij voor de rechter om zich te verantwoorden voor “strooperij en vereeniging”.

Leeuwarder Courant, 04 oktober 1926

De laatste keer dat hij zich voor de rechter moest verantwoorden was vanwege dierenmishandeling. Op 13 oktober 1926. Maar die zaak werd ingetrokken. Want twee weken eerder had het noodlot toegeslagen. Theunis reed op 01 oktober van dat jaar met zijn hondenkar bij De Valom en werd toen geschept door de stoomtram. Ernstig gewond werd hij afgevoerd naar het ziekenhuis in Leeuwarden, waar hij enkele dagen later aan zijn verwondingen bezweek. Zesendertig jaar oud. Na een heftig, emotioneel leven.
Zijn vrouw bleef achter met zes kinderen. Zij overleed op 02 december 1968 te Zwaagwesteinde.

Kunt u helpen? Weet u meer over Theunis Jilderda en zijn vrouw? Help mee om de geschiedenis van de mannen [en vrouwen] met hondenkarren completer te maken. Reageer door hieronder een reactie te plaatsen.

Bronnen:

  • De Moarmwâldster Hale”, Nieuwsblad van Noordoost Friesland [19 april 2002]
  • De Moarmwâldster Hale”, Nieuwsblad van Noordoost Friesland [27 september 2002]
  • Noordoost Friesland, 22 januari 1913
  • Leeuwarder Courant, 04-10-1926

Oenze Dirks Pietersma

  • geboren op 18 januari 1844 te Hardegarijp
  • overleden op 25 april 1936 te Noordbergum

Oenze Dirks Pietersma

Trots en fier staat hij met zijn honden afgebeeld in “1000 jaar Friese Wouden“, deel 2 – Oenze Dirks Pietersma. Geboren in het gezin van Dirk Oenzes Pietersma en Elske Sapes Schuilinga. Hij kreeg in november 1857 ‘patent‘ als reizend koopman.

Hij heeft een hard en noest leven gehad als koopman. Zeventig jaar lang dagelijkse venterstochten “bij de streek“. Hij begon die werkzaamheden met een korf. Een mand. Later kwam een kar die op enig moment werd omgebouwd tot hondenkar.

Op 16 januari 1869 trouwde hij met de 20-jarige Jantje Ebeles Dijkstra uit Drogeham. Hun huwelijk werd rijk gezegend met 14 kinderen. Maar ze zijn ook door diepe emotionele dalen gegaan.

Oenze Pietersma en Jantje Dijkstra [collectie FB Oud Noordbergum]

  • 02-03-1870, Klaaske Oenzes
  • 07-02-1872, Elske Oenzes

Elske overleed nog in datzelfde jaar op 04 juli 1872

  • 02-06-1873, Elske Oenzes
  • 05-08-1874, Dirk Oenzes
  • 03-12-1875, Ebele Oenzes
  • 05-08-1877, Imke Oenzes

Imke stierf enkele maanden later op 16 februari 1878

  • 26-05-1879, Hendrik Oenzes
  • 04-07-1880, Imke Oenzes

Ook dit meisje met de naam Imke stierf zeer jong op 27 augustus 1880. Haar leeftijd staat in weken vermeld in de burgerlijke stand ..

  • 01-04-1882, Pieter Oenzes
  • 17-02-1883, Imke Oenzes
  • 16-05-1884, Wytske
  • 25-07-1885, Joukje
  • 06-04-1887, Sape

Nog geen jaar later stond het gezin weer aan het open graf: Sape overleed op 05 februari 1888.

  • 26-08-1890, Sape

Op 16 maart 1935 stierf moeder Jantje Ebeles Dijkstra. Een jaar later, op 25 april 1936, overleed Oenze Dirks Pietersma.

Zijn zicht werd de laatste jaren slecht – het speet hem erg dat krant lezen niet meer ging.  Het tekent de man die volgens mij tot de laatste snik volop in het leven stond. En daar ook van genoot.

Kunt u helpen? Weet u meer over Oenze Dirks Pietersma en Jantje Ebeles Dijkstra? Help mee om de geschiedenis van de mannen [en vrouwen] met hondenkarren completer te maken. Reageer door hieronder een reactie te plaatsen.

bronnen:

Rommert Pieters Wijnsma

  • geboren op 22 februari 1888 te Murmerwoude
  • overleden op 19 april 1963

Rommert Pieters Wijnsma [collectie Jan Kooistra]

Rommert Pieters Wijnsma begin jaren ’20 van de vorige eeuw met zijn groentenkar.

Hij trouwde op 27 maart 1913 met de 21-jarige Marijke Dijkstra. Marijke werd eveneens te Murmerwoude geboren op 16 januari 1892. Zij overleed op 05 mei 1987.

Kunt u helpen? Weet u meer over Rommert en Marijke Wijnsma – Dijkstra? Help mee om de geschiedenis van de mannen [en vrouwen] met hondenkarren completer te maken. Reageer door hieronder een reactie te plaatsen.

bronnen:

Jelle de Jong

Leeuwarder Courant, 08 april 1879

Jelle de Jong prees zichzelf in april 1897 aan in de Leeuwarder Courant. Wie is deze Jelle de Jong, van wie ik niets meer weet dan dat hij rond 1897 met de hondenkar tussen Veenouden en Leeuwarden reed.

Weet u meer over hem te vertellen? Of hebt u misschien een foto van hem? Wilt u dan reageren en meehelpen omo de geschiedenis van/over Jelle completer te maken?

Fokke van der Veen

  • Geboren op 19 juni 1899 te Twijzel

Een kopie van een foto. Uit de dorpskrant van Gytsjerk. Plus een deel van dezelfde foto zoals afgedrukt in de serie “1000 jaar Friese Wouden”.

De foto zelf is rond 1923 gemaakt door de in Dokkum wonende, Hongaarse fotograaf L. van Korompay. De foto zou genomen zijn naast bakkerij Hogerhuis aan de Canterlânswei te Gytsjerk. Fokke was daar vlak voor zijn huwelijk in 1923 knecht geworden. En één van zijn taken was het “útsuteljen” van broodwaren. Met de hondenkar.
Het is niet helemaal duidelijk hoelang Fokke in dienst is geweest bij de bakker. Maar in 1923 moet hij zich voor de rechter verantwoorden vanwege dierenmishandeling. Mogelijk was dat ook tegen het zere been van bakker Hogerhuis, maar dat is gissen.
In ieder geval woonde Fokke van der Veen in de jaren ’30 van de vorige eeuw in Wijns en stond hij in Leeuwarden ingeschreven als ijsco-venter.

Op 18 december 1923 was hij getrouwd met Anna van der Schief, geboren te Gersloot op 03 mei 1903.

Weet u meer te vertellen over Fokke van der Veen? Of hebt u [beter] fotomateriaal? Schroom dan niet te reageren en help mee om het verhaal van Fokke completer te maken.

Bronnen:
• Dorpskrant Gytsjerk [23e jiergong – febrewaris 2016]
http://www.allefriezen.nl

Theunis Kuperus

  • Geboren op 11 maart 1865 te Blessum
  • Overleden op 16 maart 1948 te Veenwouden

Van links naar rechts: Berber Kuperus, Klaas van der Werf, Theunis Kuperus, onbekende man, Rinske Kuperus [collectie Gerard van Os]

Een verhaal dat begint bij een reactie op facebook. Een kleindochter vermeld dat haar grootvader Theunis Kuperus ook gebruik maakte van een hondenkar.
Het is het begin van een zoektocht. Het begin van een indrukwekkend, heftig emotioneel verhaal.

Theunis Kuperus werd op 11 maart 1865 geboren te Blessum. Hij was 26 jaar toen hij op 16 mei 1891 trouwde met de 21-jarige Jacobje Jitzes Meerstra [1870 – 1930].

Samen kregen ze, voor zover ik kan nagaan, acht kinderen:
 01-10-1891, Klaas
 17-01-1893, Grietje
 22-04-1895, Jitze
 23-06-1896, Petrus
 12-12-1899, Aaltje
 12-08-1902, Jitze
 24-12-1905, Rinske
 22-04-1909, Berber

Theunis had een beurtdienst tussen Veenwouden en Leeuwarden. Met de hondenkar.

Het verhaal gaat dat hij tijdens een rit even “út’e broek moast”. Even op de hurken in de berm. Een normale gang van zaken. Maar toen hij thuis kwam bemerkte Theunis dat zijn portefeuille weg was. Kwijt, met alles er in.
Theunis zal geen moment geaarzeld hebben en hij ging terug langs dezelfde route. Tot de plek in de berm waar hij even “út’e broek moast”. Daar vond hij zijn portefeuille terug.
Tot jaren daarna, zo herinnert zijn kleinzoon Gerard van Os zich, klopte hij zich voortdurend op de borst. Letterlijk. Om met dat handgebaar te voelen of de portefeuille er nog was ….

Op latere leeftijd kwam Theunis inwonen bij zijn dochter Berber. De jongste van het gezin.
Als we dan even kijken naar het rijtje kinderen, lijkt het een gezegend gezin te zijn geweest. Maar twee keer een zoon Jitze verraad dat er achter de jaartallen leed schuil gaat.
Veel leed, deed blijken uit verder onderzoek.

Hun vierde zoontje Petrus overleed op 6 dagen jonge leeftijd. Het was de eerste klap die het gezin kreeg te verduren.
Twee jaar later, op 22 maart 1898 stierf de puber Jitze. Zestien jaar jong. Maar Theunis en zijn vrouw vechten door. Ze vechten voor het leven en de toekomst. Ze mogen nog vier kinderen krijgen voordat het rampjaar 1914 aanbreekt.
Dat jaar was nog maar net begonnen. Op 8 februari 1914 kwam hun 21-jarige dochter Grietje te overlijden. Weer verdriet. Weer een eigen kind in de bloeiende leeftijd naar het graf brengen. En nog was het niet voorbij. Drie maanden later stonden ze bij het open graf van hun vierde kind: Klaas. Klaas was ondertussen gehuwd met Tetje de Vries, toen hij op 21 mei 1914 stierf. Slechts 22 jaar jong.
Maar nog was hun gang naar een kindergraf niet voorbij. Binnen vijf jaar maakten ze die gang opnieuw, en droegen ze hun zoon Jitze in maart 1919 ten grave.

Onnoemlijk veel leed om een kind te moeten begraven. Onmenselijk moet het leed zijn geweest om vijf keer een eigen kind te moeten begraven!

Theunis maakt nog mee dat hij in maart 1930 zijn vrouw Jacobje Jitzes Meerstra te Veenwouden moet begraven. Achttien jaar later, op 16 maart 1948 stierf hij zelf. En maakte hij zijn laatste gang naar het kerkhof, na een leven vol emotie.
Mogelijk is dat ook de reden dat hij altijd zwart gekleed ging?

Weet u meer te vertellen over dit gezin? Wilt u dan reageren en helpen om de geschiedenis completer te maken?

Bronnen: