hondenkarren
Follow hondenkarren on WordPress.com
januari 2018
Z M D W D V Z
« Dec    
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
28293031  

Hendrikus Velink

  • Geboren op 20 juni 1887 te Hantum
  • Overleden op 03 september 1970

Hendrikus Velink in 1969 [collectie http://www.4h-archief.nl ]

Hendrikus Velink was bakker in Hantum. Sinds 1914. Evenals zijn vader, Klaas Bote Velink voor hem. Volgens de familie begon de eerste Klaas in 1819 een bakkerij in Hantum. Een bakkersfamilie die doorzette tot aan de zoon van Hendrikus, Klaas Velink [1914 – 2000] [over  Klaas Velink is ook een post geschreven].

Hendrikus werd geboren in het gezin van Klaas Bote Velink en Adriaantje Jans de Graaf. Een bakkersgezin. Het bakken zat nog in het bloed van zijn zoon Klaas, maar Hendrikus wist dat het daarna stopte. Hij nam geen blad voor de mond: “Der binne noch wol Velinks mar dy sykje it allegearre yn oare rjochting. Docht it my wat? Och, wy moatte der yn berêste, want bakkerijen geane nei de miter!”.

Yn’e oarlochsjierren doarst ik it net te sizzen, mar wy binne fan Dútse ôfkomst. Wy moatte hjirre kommen wêze as fyndoekspoepen. Ik tink dat de earste Klaas noch in Dútske heit hawn hat, mar dêr bin ik net wis fanMyn pake wie safier, dy sei dat wy noch fan adel wiene, mar dy ring om it gat ha ik noat sjoen”. Hendrikus vertelde het allemaal aan de journalist die in oktober 1969 een artikel schreef voor de Leeuwarder Courant. Maar hij werd teruggeroepen door zijn vrouw IJtje Steensma: “Och man, wat binst in âld opskepper”.

Hendrikus Velink [collectie collectie http://www.4h-archief.nl ]

IJtje Steensma kwam van Dokkum. Tenminste daar werd zij op 08 juni 1890 geboren. Zij was 23 jaar toen ze op 25 september 1913 in het huwelijk trad met de toen 26-jarige Hendrikus. Een half jaar later werd, in 1914, hun zoon Klaas geboren.

1914 – een jaar om nooit te vergeten. Hendrikus werd bakker in Hantum Zijn zoon werd geboren. En Nederland mobiliseerde! Dat had ook gevolgen voor Hendrikus. Twee en een half jaar lang was hij gemobiliseerd. En dat had weer gevolgen voor de goed lopende bakkerij die hij achter liet: “Doe’t ik werom kaam, wie er neat mear wurdich ..”. En begon hij de zaak weer op te bouwen – “Ik ha der wol 25 jier wurk mei hawn om wer in goed bestean yn myn bedriuw te finen”, zei Hendrikus die nog altijd met gemengde gevoelens terugkeek naar zijn terugkeer in de burgermaatschappij.

Hendrikus ‘sutele’ met de hondenkar. In Hantum, de Lytse Jouwer, Hantumhuizen en Brantgum “en alles wat dêr tusken yn leitIt koe nea sa kâld wêze of jo moasten der op sitte: ik hie d’r trije Dútse herders foar en mei dy hûnen gie it twa kear sa hurd as mei in kêde. Dat wie net te berinnen. Mar ja, dat wie op it lêst ferbean. En doe binne wy mei bakfytsen begûn, letter in bakfyts mei oandriuwing en doe in auto op trije tsjillen”.

Weet u meer te vertellen over Hendrikus Velink? Wilt u dan reageren en zodoende meehelpen om meer herinneringen aan deze ‘karrider’-bakker vast te leggen en te bewaren?

Bronnen

Advertenties

Douwe Posthuma

  • Geboren op 06 januari 1893 te Wouterswoude
  • Overleden op 26 mei 1988

Douwe werd geboren in Wouterswoude. Zijn moeder, Sepkje Posthuma, was ongehuwd waardoor hij de achternaam van zijn moeder kreeg. Toen hij 24 jaar was trouwde hij op 29 november 1917. Met de twee jaar jongere Durkje of Dirkje van der Meulen. Een meisje uit Westergeest, geboren op 23 november 1895.

Douwe Posthuma was een vrij algemene naam in de omgeving en het was daarom niet ongebruikelijk dat Douwe een bijnaam had. Douwe ‘mûs’. Een bijnaam, geen scheldnaam!
Een bijnaam om mensen met dezelfde namen uit elkaar te kunnen houden. En wat Douwe betreft altijd met prikkelende humor. Als hij Teake ‘jut’ Raap zag werken op de ‘bouwikkers’ riep hij Teake toe: “Juttet it nog wat, Teake?”, waarop Teake reageerde: “It giet wol aardig Douwe – ik mûsje mar wat troch!”. Of zijn ontmoeting met Piet ‘verver’ [achternaam is mij nog niet bekend]: “Wol it wat wetterlakje, Piet?”. Ook Piet reageerde met een kwinkslag: “Tink d’r mar om dat dyn sturt net tusken de speaken fan it tsjel komt!”.

Deze laatste anekdote stamt waarschijnlijk uit de tijd dat Douwe ventte met zijn fiets. Daarvoor reed hij met een hondenkar. Met een grote zwarte hond ervoor. Een gevaarlijk dier “en omtrint like sterk as in kedde”.

Douwe deed meer dan venten. Hij nam ook graag andere opdrachten aan om geld bij te verdienen. Ontzettend blij was hij met de verdienste van vijf stuivers voor het verhuizen van een gezin uit Broeksterwoude. De huisraad werd overgebracht met de hondenkar.

Hij heeft in de loop der jaren vele artikelen aan de man gebracht. Hij was in de wijde omgeving bekend: Dokkum, Broeksterwoude, Zwaagwesteinde, Kollumerzwaag, Kootstertille – het was zijn werkterrein. Daar woonden zijn klanten. Voor petroleum, met vóór de oorlog 4 liter voor 40 centen. Of groenten, met name veel wortelen. En vis, “wiete en droege” bokkings uit Lemmer. En volgens overlevering bij meerdere adressen klagende huisvrouwen: “Altiid die froulju te seuren, dizze fisk is folle lytser dan die oare. Douwe sei; yn de takomst lit ik de dames útsykje. Wannear’t ik nog trije yn de bak ha en hja wolle twa ha, siz ik: frou, jo sykje de dikste der mar út. Nea wer klachten hân”.

Douwe ‘mûs’ Posthumus was één van die ‘warbere’ karriders die de eindjes aan elkaar moest knopen. En daarin toch plezier vond omdat hij zodoende ook midden in de samenleving stond.

Op 8 februari 1973 overleed zijn vrouw; hijzelf kwam op 26 mei 1988 te overlijdend. Douwe werd 95 jaar.

Weet u meer te vertellen over Douwe Posthuma? Hebt u foto’s of anekdotes? Zou u dan willen reageren en zodoende willen helpen om meer herinneringen aan deze ‘karrider’ vast te leggen en te bewaren?

Bronnen:

Rinze de Vos

  • Geboren op 02 juni 1889 te Westergeest
  • Overleden op 02 maart 1956

Rinze de Vos, timmerman-kuiper onderweg naar melkfabriek Huisternoord met botertonnetjes [collectie Tjisse Peterson]

Rinze de Vos werd geboren in het huidige Kollumerzwaag [Zandbulten]. Zijn ouders waren Sape de Vos en Helena Boerrigter. Rinze was kuiper, maar veel is er nog niet over hem bekend.

Op 25 november 1916 trouwde hij met de 26-jarige Westergeastmer Anna van der Pas [geboren op 14 november 1890]. Het leek allemaal zo mooi te gaan. Anna werd zwanger. Maar hun kindje werd op 10 maart 1917 levenloos geboren. Zeven jaar later stierf Anna. Te Kollumerzwaag. Op 04 juni 1924, slechts 33 jaar jong.

Rinze kwam te overlijden op 02 maart 1956.

Weet u meer te vertellen over Rinze de Vos? Hebt u foto’s of anekdotes? Zou u dan willen reageren en zodoende willen helpen om meer herinneringen aan deze ‘karrider’ vast te leggen en te bewaren?

Bronnen:

Klaas Velink

  • Geboren op 18 maart 1914 te Hantum
  • Overleden op 31 maart 2000

Klaas zat op de openbare lagere school in Hantum – het gebouw dat op 25 november 1989 officieel als dorpshuis werd geopend door wethouder Walda van de toenmalige gemeente Westdongeradeel. Klaas bedacht de naam voor het dorpshuis: d’Ald Skoalle.

Hij werd geboren in het gezin van bakker Hendrikus en Ytje Velink – Steensma [over ‘karrider’ Hendrikus Velink is ook een ‘post’ geschreven]. In zijn jongere jaren werd hij knecht bij bakker Frederik Sliep in Dokkum. Daar zal hij de beginselen van het ‘súteljen’ hebben geleerd. Daar leerde hij omgaan met klanten en bouwde hij zijn eerste kennis op. Daarna kwam hij bij zijn vader werken.

“Wat er nog over is van de hûnekarre is de bak en de wielen, hij is dus niet echt meer compleet” [citaat en collectie Ietje Velink]

Een charmante jongeman met blonde kuif. ‘s Ochtends vroeg bakken en dan vanuit Hantum ‘útsutelje’. Zijn dochter Ietje schreef: “Hij legde heel wat kilometers af, bezocht vele klanten. Het meest opmerkelijke vond ik dat hij bij thuiskomst pas opschreef wat de klanten gekocht hadden, dat onthield hij allemaal”. Klaas kende zijn klanten en wist precies wat ze nodig hadden: “Hy kaam ek by ús. Nea te folle yn it kuorke. Koe syn klanten”.

Abe de Wilde was bakkersknecht en Eelkje Ganzinga stond in de winkel. Eelkje Ganzinga, uit Wierum. Dat was het meisje waar Klaas verliefd op was geworden en waar hij mee trouwde. Eelkje werd op 2 september 1926 geboren in het gezin van schilder Gerke Ganzinga en Hittje de Vries.

Klaas Velink past in de rij ‘karriders’: voor dag en douw stond hij op om te bakken en zijn broden vervolgens aan de man te brengen. Zwaar werk. In de beginperiode met de hondenkar. Pas later kwam er een bakfiets en nog weer later de auto.

Er is helaas [nog] geen foto van Klaas met zijn hondenkar. Wat daarvan is overgebleven zijn herinneringen. En restanten van de hondenkar – de bak en de wielen.

Weet u meer te vertellen over Klaas Velink? Hebt u foto’s? Zou u dan willen reageren en zodoende willen helpen om meer herinneringen aan deze ‘karrider’-bakker vast te leggen en te bewaren?

Bronnen:

Tjeerd de Groot

  • Geboren op 05 mei 1863 te Kooten
  • Overleden op 04 mei 1943 in Dantumadeel

Tjeerd de Groot [collectie TRESOAR, Geert van der Zee]

De foto dook op bij Tresoar. Tjeerd de Groot met zijn hondenkar. Bronvermelding was Friesche Courant, 16 december 1900. Met een artikel over “De strijd om de Kerstwigge”. Wie er nog meer bij Tjeerd staan, is mij niet bekend. Maar Tjeerd zelf zit trots en vol werklust en energie op zijn kar. Hij zal ambitie hebben gehad. Hij zal ‘verder’ hebben gewild met zijn leven en met zijn zaak.

Tjeer de Groot, met dezelfde hondenkar, omgebouwd om door een paard getrokken te worden [collectie Westreen Promoasje]

Dat hem dat gelukt is, mag volgens mij blijken uit die andere foto. Ook van bakker Tjeerd de Groot. De hond had ruimte moeten maken voor een paard. Maar Tjeerd had de oude vetrouwde hondenkar omgebouwd. Op beide foto’s lijkt tenminste dezelfde kar gebruikt te worden.

Het ombouwen van een hondenkar tot een kar die door een paard werd voortgetrokken gebeurde vaker; ‘karrider’ Jouke M. de Vries vertelde hetzelfde gedaan te hebben.

Tjeerd de Groot werd geboren in het gezin van Roelof de Groot en Neeltje Tj. Groenewoud. Hij trouwde op 24-jarige leeftijd met de in Harlingen geboren Elisabeth Katoen [1864 – 1941]. Samen kregen ze volgens mij zeven kinderen:

  • 04-06-1888, Dirkje
  • 15-11-1889, Roelof
  • 29-06-1891, Willem Frederik
  • 16-09-1894, Neeltje
  • 26-12-1898, Trijntje
  • 19-09-1900, Pietje
  • 29-03-1904, Sjoukje

Bij de foto op Tresoar staat een reactie vermeld van zijn kleinzoon, waarin staat dat Tjeerd “een tikkeltje driftig van aard was in zijn jonge jaren”.

Tjeerd de Groot was tussen 1880 en 1930 bakker in Zwaagwesteinde. Op een gegeven moment werd met de andere bakkers afgesproken om te stoppen met het schenken van kerstbrood. Niet meer kerstbroden te schenken. In enig jaar werd op een vergadering van de gezamenlijke bakkers aldaar unaniem besloten voortaan af te zien van het schenken van een kerstbrood. Maar die afspraak werd geschonden. Want toen Tjeerd “op een late namiddag tegen de kerst met paard en wagen langs slecht begaanbare zandwegen bij een klant aankwam, bleek hem dat een andere bakker, tegen de afspraak in, de buren wel een kerstbrood cadeau had gedaan!”.
Er zat toen niets anders op om óók een brood te schenken, om zodoende toch nog wat te kunnen verkopen.

De kans is groot dat Tjeerd het geschonken brood wel ‘verrekend’ heeft met de bakker die hun afspraak had geschonden ….

Weet u meer te vertellen over Tjeerd de Groot? Zou dan willen reageren en zodoende willen helpen om meer herinneringen aan deze ‘karrider’-bakker vast te leggen en te bewaren?

Bronnen:

Jan Roorda

  • Geboren op 02 januari 1901 te Harkema-Opeinde
    Overleden op 14 juni 1980 te Harkema [?]

Jan Roorda [collectie Willem Weening]

Een prachtige foto uit 1925. Veehandelaar / slager Jan Roorda kijkt met vriendelijke ogen in de lens. De beide honden líggen fier en alert voor de kar, waardoor de foto een inkijkje geeft ín de kar. Daarin ligt Jan z’n handel: twee kalveren. Jan poseert trots naast de kar. Zijn linkerhand ogenschijnlijk nonchalant in de broekzak, waardoor een ketting met mogelijk horloge zichtbaar wordt.

De foto straalt rust en netheid uit. Beide honden zien er goed uit; de kalveren liggen in stro en Jan is, met zijn pet op, keurig gekleed.
Hij heeft jarenlang de slagerij aan de Warmoltstrjitte te Harkema gehad. Later heeft zijn zoon Waatze deze slagerij overgenomen.

Op 11 juni 1921 trouwde de 20-jarige Jan met de dan 19-jarige Geertje Nicolai [1901 – 1996]. Een zoektocht naar kinderen gaf twee data: 14 april 1927 en 13 april 1944. Twee maal werd een kindje levenloos geboren.
Op de website AlleFriezen loopt mijn zoektocht dan vast. En moet ik andere mogelijkheden uitproberen. Op die andere manier krijg ik wel zicht op zeven kinderen, maar nog geen zicht op exacte geboortedata:

  • December 1921, Trijntje
  • Juli 1924, Aaltje
  • Mei 1928, Elizabeth
  • Juli 1930, Fokje
  • November 1932, Waatze
  • Mei 1934, Rinskje
  • Mei 1937, Ale

De zoektocht naar het verhaal van Jan Roorda en zijn gezin gaat verder. Als u meer weet te vertellen of misschien fotomateriaal hebt, wilt u dan reageren? En het verhaal van Jan completer mee helpen maken?

Bronnen:

Rinze Kooistra

  • Geboren op 09 mei 1853 te Surhuizum
    Overleden op 05 mei 1936 te Harkema-Opeinde

Rinze en zijn vrouw Saakje Kooistra hadden een kruidenierswinkel. Hij bezorgde de boodschappen met de hondenkar.

Op 30 maart 1878 trouwde Rinze met de 19-jarige Saakje Hamstra [geboren op 15 april 1858 te Harkema-Opeinde]. Hun huwelijk lijkt, alleen maar kijkend naar de geboortedata van hun kinderen, rijk gezegend.

Maar schijn bedriegt!

Tien keer werd aangifte gedaan van de geboorte van een kind. Vier keer stond Rinze bij de ambtenaar van de burgerlijke stand om zijn pasgeboren kind als Wierd in te laten schrijven.

  • 19-07-1879, Berendtje [overleden op 19 april 1915, 35 jaar]
  • 11-05-1882, Wolter [overleden op 27 mei 1900, 18 jaar]
  • 13-11-1884, Wierd [overleden op 17 november 1884]
  • 08-09-1886, Aukje
  • 10-09-1886, Wierd [overleden op 18 maart 1887]
  • 13-06-1888, Wierd [overleden op 08 december 1888]
  • 20-02-1890, Wierd
  • 22-01-1895, Sake
  • 15-04-1898, Antje [overleden op 13 april 1930]
  • 25-02-1903, Wolter [overleden op 03 september 1903]

Wierd en Sake overleefden Rinze en Saakje; van Aukje heb ik nog geen overlijdensdatum kunnen achterhalen.

Een snelle rekensom leert dat Rinze en Saakje 7 kinderen hebben moeten begraven. Vier kinderen op zeer, zeer jonge leeftijd. Zoon Wolter overleed op 18-jarige leeftijd en twee kinderen waren al getrouwd toen ze kwamen te overlijden.

Op 4 mei 1936 moest Rinze zijn geliefde vrouw verliezen. Het lijkt er op dat die klap hem te veel is geworden. Hijzelf overleed zeven maanden later, op 5 december 1936.

Weet u meer te vertellen over Rinze en Saakje Kooistra – Hamstra. Of hebt u mooi fotomateriaal wat bij deze ‘post’ geplaatst kan worden? Wilt u dan reageren en meehelpen om het levensverhaal van deze ‘karrider’ completer te maken?

Bronnen: